حدیث برزخی چست؟

اهل منطق در کتابهای خویش می گویند یکی از اقسام تعریف، تعریف شیء به مثال است. علامه ذو الفنون آیت الله حسن زاده آملی با چنین رهیافتی در تعریف "حدیث برزخی" می گوید:

" روزى به محضر مبارك استادم جناب آیت الله محمد آقاى غروى آملى - رضوان الله تعالى علیه - تشرّف حاصل كرده بودم ، به من فرمود: این عبارت را در جایى دیده اید كه الامام أصله دائم ، و نسله دائم ؟

عرض كردم : خیر در جایى ندیده ام ، چه جمله شگفت و شیوا و شیرین و دلنشین است كه خود اصلى استوار و قانونى پایدار است ، حضرت عالى از كجا نقل مى فرمایید؟

فرمود: من از جایى نقل نمى كنم . آن گاه انگشتان دست راستش را جمع كرد و در حالى كه بر گرد لبانش دور مى داد، فرمود: دیروز كه از خواب بیدار شدم ، دیدم این جمله را بر سر زبان دارم و بدان گویایم .

راقم گوید: در اصطلاح عرفان این گونه القاءات سبّوحى* را “حدیث برزخى “ گویند."

پی نوشت:

اهل عرفان بر این باورند که الهامات و القاءاتی که سالکان در طریق معرفت و سلوک بدان نایل می شوند بر چند گونه است: 1- القاءات ربانی(سبّوحی)2- القائات شیطانی 3- القاءات نفس حیوانی(امّاره).در مقام تشخیص نوع این الهامات عارف نیازمند ملاک تمایز است.اگر این الهامات مخالفت با ظاهر قرآن و سنت داشته باشد از ناحیه شیطان یا نفس و در غیر این صورت می تواند الهامی ربّانی به شمار آید.تشخیص این امر نیز گاه بدین سهولت امکان پذیر نیست و از این روست که برخی بزرگان اهل عرفان گفته اند گزاف نیست اگر عارف نیمی از عمر خویش را در پی یافتن استاد و مرادی راه آشنا سپری کند.

منبع:

حسن زاده آملی، حسن،  هزار و یك كلمه ، ج 1، ص 53.