برخي از صاحب‌نظران در چند دهه‌ي اخير بعد ديگري براي اعجاز قرآن بيان کرده‌اند که همان اعجاز عددي قرآن است و بر اين باورند که يک نظام رياضي خاصي بر قرآن حاکم است. هر چند در کتاب «الاتقان في علوم القرآن» سيوطي، رد پاي اين فکر ديده مي‌شود.(1)

اولين بار شخصي که به طور صريح اين ادعا را مطرح کرد، دانشمندي به نام «دکتر رشاد خليفه» بود.(2)

در اينجا به طور «اجمال» و «تفصيل» به سير تاريخي اعجاز عددي قرآن مي‌پردازيم:

الف: سير اجمالي نگارش‌ها در زمينه‌ي اعجاز عددي:

1. اعجاز حروف مقطعه و طرح بحث اعجاز عدد 19 دکتر رشاد خليفه 1351 ـ 1962

2. تکميل بحث اعجاز عدد 19 و طرح بحث اعجاز تناسب عددي تکرار واژه‌ها عبدالرزاق نوفل 1364 ـ 1975

3. اعجاز عدد زوج و فرد کورش جم نشان 1375

4. اعجاز عدد هفت عبدالدائم الکحيل 1381 ـ 2002

 ب. تفصيل سير تاريخي اعجاز عددي قرآن:

1. اعجاز حروف مقطعه قرآن:

چندي قبل مجله معروف مصري(3) به نام (آخر الساعه) گزارشي درباره‌ي تحقيقات دانشمندي مصري در مورد تفسير پاره‌اي از آيات قرآن مجيد به کمک کامپيوتر منتشر ساخت که اعجاب همگان را در نقاط مختلف جهان برانگيخت. اين تحقيقات محصول سه سال کوشش پيگير و کار مداوم دکتر رشاد خليفه (1962 م) شيميدان مصري بود.

 2. اعجاز عددي 19:

عبدالرزاق نوفل (1975 م) تحقيقات دکتر رشاد خليفه را ادامه داد، ايشان به نتيجه‌ي جالب ديگري رسيد ـ با عنوان اعجاز عدد 19 ـ ايشان مي‌گويد: چون (بسم الله الرحمن الرحيم) داراي 19 حرف است پس نظام رياضي خاصي براساس عدد 19 بر قرآن حاکم است. براي مثال چند نمونه ذکر مي‌کنيم: الف. تعداد (ق) هايي که در سوره‌ي (ق) وجود دارد 57 مورد است که يکي از مضرب‌هاي عدد 19 مي‌باشد (57 = 3 × 19)

ب. عدد کلمات اولين آياتي که بر پيامبر نازل شده 19 کلمه است.(4)

3. تناسب تکرار واژه‌ها در قرآن:

عبدالرزاق نوفل بعداً تناسب عددي تکرار واژه‌ها را در قرآن مطرح نمود ايشان معتقد است که کلماتي که مترادف يا متضاد هستند به تعداد مساوي در قرآن تکرار شده است. مانند: کلمه‌ي «دنيا» و «آخرت» هر کدام 115 بار، واژه‌ي يوم 365 بار، کلمه شيطان و ملائکه هر کدام 68 بار، جهنم 77 و جنات با مشتقات 77 بار

 4. اعجاز زوج و فرد:

اعجاز زوج و فرد در قرآن کريم توسط «کورش جم نشان» (1375 هـ ) مطرح شده است. ايشان با توجه به آيه‌ي سوم سوره‌ي فجر(5) که خداوند متعال به زوج و فرد سوگند ياد کرده مي‌گويد: شايد يک نظام عددي برمبناي زوج و فرد در قرآن کريم وجود داشته باشد. در نهايت ايشان به اين نتيجه رسيده است که جمع اعداد زوج، مساوي با جمع تعداد آيات قرآن، يعني 6236 مي‌باشد و جمع اعداد فرد، مساوي 6555 است که حاصل جمع شماره‌ي سوره‌ها مي‌باشد. بدين ترتيب نمونه ديگري از اعجاز عددي قرآن را ثابت مي‌کند.(6) 5. اعجاز عدد هفت: اعجاز «عدد هفت» توسط مهندس عبدالدائم الکحيل (2002 م) مطرح شده است.

ايشان با استفاده از آيه‌ي 12 سوره‌ي طلاق که خداوند مي‌فرمايد: «اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ» نتيجه مي‌گيرد که بايد بين عدد هفت و تعاليم قرآن ارتباطي باشد براي مثال مي‌گويد: نص قرآن بسم الله الرحمن الرحيم عدد حروف هر کلمه 3 4 6 6 946 = 7 ÷ 6643 قرآن تنزيل العزيز الرحيم عدد حروف هر کلمه 5 6 6 95 = 7 ÷ 665 ايشان معتقد است که اگر تعداد حروف کلمات هر آيه را کنار هم بگذاريم، يکي از مضرب‌هاي عدد هفت مي‌باشد.

يادآوري:

برخي از مطالب اعجاز عددي صحيح است اما برخي ديگر از مطالب که در مورد اعجاز عددي قرآن گفته شده صحيح نمي‌باشد، چون اعدادي که ارائه شده است بيشتر در شمارش سليقه‌اي عمل شده و صحيح نمي‌باشد.

به عنوان نمونه: الف. در مورد حروف مقطعه‌ي (ن) دراول سوره‌ي (ن و القلم) گفته شده است که تعداد تکرار آن 133 مرتبه است. که براساس اين شمارش يکي از مضرب‌هاي عدد 19 مي‌باشد (133 = 7 × 19) در حالي که در شمارش دقيق به اين نتيجه مي‌رسيم که حرف «ن» در اين سوره 131 مرتبه است.

ب. در مورد تناسب تعداد تکرار کلمات قرآن، معيار دقيقي وجود ندارد چون بعضي کلمات با مشتقات آن حساب شده و بعضي بدون مشتقات مانند جهنم و جنات.

ج. در مورد اعجاز عدد هفت در شمارش حروف کلمات مخصوصاً شمارش حرف حمزه اشکالاتي وجود دارد چون در بعضي موارد همزه به حساب آمده است و در بعضي موارد حساب نشده است.

اين اختلاف‌ها به خاطر اين است که معيار و قانوني براي شمارش وجود ندارد.

نتيجه:

با توجه به آنچه بيان شد اعجاز عددي قرآن در موارد ادعا شده نياز به بررسي بيشتر دارد و برخي موارد صحيح به نظر نمي‌رسد و برخي موارد نيز صحيح مي‌باشد. از اين رو بايد گفت: «اعجاز عددي قرآن اجمالاً و در برخي از موارد ادعا شده پذيرفته شده است.»

_____________

1 . الاتقان في علوم القرآن، ج 2، ص 313. يکي از موارد اعجاز قرآن اين است که ما نمي‌توانيم حروف مقطعه سوره‌ها را با هم عوض کنيم، چون حروف مقطعه‌ي هر سوه، مخصوص همان سوره است. زيرا حروف مقطعه‌ي اول هر سوره، دلالت مي‌کند بر اينکه آن سوره بيشتر حروفش از اين حروف مقطعه تشکيل شده است. پس نمي‌توانيم مثلاً حرف (ق) را به جاي حرف (ن) قرار بدهيم.

2 . دکتر رشاد خليفه در مصر متولد شد. تحصيلات خود را تا کارشناسي در دانشکده کشاورزي (عين الشمس) قاهره گذراند و کارشناسي ارشد خود را در دانشگاه آريزونا (1959 ـ 1961 م) آمريکا گذراند سپس دکتراي خود را در دانشگاه کاليفرنيا (1962 ـ 1964 م) در رشته بيوشيمي گياهي دريافت کرد.

3 . اين تحقيقات در سال 1351 به روزنامه‌هاي دنيا داده شده.

4 . (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّکَ الْأَکْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ)

5 . «وَالشَّفْعِ وَالْوَتْر»

6 . مجله بينات / بهار 1375، ش 1، ص 99 در ضمن جدول مربوط به اعداد زوج و فرد به همراه پاسخ ارسال مي‌شود.

درگاه پاسخگويي به مسايل ديني

تنظيم براي تبيان: گروه دين و انديشه_شکوري